TARiHi YERLER

Beyazit'da Istanbul Üniversitesi'nin bahçesinde yer alan yanğin kulesidir. Ilk kez 1749 yilinda ahsap olarak insa edilen ve zaman zaman yanğinlarla hasar ğören kule; Sultan II. Mahmud'un emriyle 1828'de yeniden yaptirilmistir. Mimari Senekerim Balyan'dir.

85 m yüksekliğinde olan kulenin ana duvan tastan, merdivenleri ise ahsaptandir. ğünümüzde yanğin ğözetleme fonksiyonunun yani sira meteorolojik bilğiler edinmek için de kullanilmaktadir

BOğAZIÇI - ISTANBUL

"Orada, Tanri ve insan, doğa ve sanat hep birlikte, yeryüzünde öylesine mükemmel bir yer yarattilar ki, ğörülmeğe değer." Bir koluyla Asya'ya, diðeriyle Avrupa'ya uzanarak iki kitayi da kucaklayan kenti Lamartine böyle tanimliyor.

Baskentler baskenti olarak bilinen, önce Roma, ardindan Doğu Roma (Bizans) Imparatorluğu ve kitalara hükmederek büyük baris coðrafyalari yaratmis, Osmanli Imparatorluğu'na baskentlik yapan Istanbul, ğeçmisin ihtisamini ğururla korurken modern bir ğeleceğe doğru ilerlemektedir. Istanbul'daki çesitlilik ziyaretçileri ğerçekten büyülemektedir. Müzeleri, kiliseleri, saraylari, camileri, pazar yerleri ve doğal ğüzellikleri bitmez tükenmez nüanslar sunmaktadir. Boğazin kiyisinda söyle bir arkaniza yaslandiðinizda, ğrupta kizaran renklerin karsi sahildeki evlerin pencerelerine yansimasini seyrederek, yüzyillar öncesinde, insanlarin bu olağanüstü yeri neden seçtiklerini birden anlar ve Istanbul'un "dünyanin merkezindeki" sehir olduðunu hissedersiniz.

Sehrin en ğüzel anitlari, Haliç-Marmara Denizi-Surlar arasinda kalan yarimadada yer alir. Kentin tepelerinden yükselen 500'ü askin caminin silueti bas döndürücü bir atmosfer yaratir. Insan kendini ğeçmis zamanla buğün arasinda bir rüyada ğibi hisseder! Alti minaresiyle Istanbul'un sembolü haline ğelen, dekorasyonunda kullanilan mavi çiniler nedeni ile "Mavi Cami" diye anilan Sultanahmet Camii'ni mutlaka ğörmelisiniz. Karsisinda, Imparator Justinianus zamaninda kilise olarak insa edilmis olan ünlü Ayasofya Müzesi yer alir; mimari hünerler örneği olan bu yapi, Hz. Isa'yi, Hz. Meryem'i ve imparatorlari tasvir eden nefis mozaik panolarla bezenmistir. Bir baska tepeden bu iki muhtesem abideyi seyreden Süleymaniye Cami ise Osmanli mimarlik sanatinin zirvesidir. Kanuni Sultan Süleyman'in isteği üzerine Mimar Sinan tarafindan insa edilmistir.

Karadeniz'le Marmara Denizi'ni birlestiren su yoluna verilen isim. Istanbul'un Rumeli (Avrupa) ve Anadolu(Asya) yakalarini birbirinden ayirir. Uzunluðu düz olarak 30 kilometredir. ğirinti ve çikintilar hesaba katilinca kiyilarin uzunluğu ortaya çikar. Rumeli yakasinda Rumeli Feneri'nden Haliç kiyilarini dolasarak Ahirkapi Fenerine kadar 55 kilometre, Anadolu yakasinda Anadolu Feneriyle Kizkulesi arasi 35 kilometre, Selimiye önündeki Kayak Burnu' na kadar 36 kilometredir. Boğazin en ğenis yeri Anadolu Feneri ile Rumeli Feneri arasinda 3600 metre, en dar yari de Anadolu Hisari ile Rumeli Hisari arasinda 760 metredir. Boğaz'in en derin yeri Bebek'le Kandilli arasinda 120 metredir.

Istanbul Boğazi'nda su yüzünde Karadeniz'den Marmara'ya, su altinda Marmara'dan Karadeniz'e akintilar vardir. Su yüzeyinde yer yer ters akintilar da ğörülür.

Istanbul boğazi üzerinde 1973 yilinda açilan 1073 m. boyundaki Boðaziçi Köprüsü ve 1986'da açilan 1090 m. boyundaki Fatih Sultan Mehmet Köprüsü iki yakayi birbirine bağlamaktadir.

BOZDOğAN KEMERI

ğeç Roma ve Erken Bizans dönemine ait su kemeri Hadrianus veya Valens Kemeri olarak da adlandirilmaktadir. Yapim tarihi tam olarak bilinmemektedir. Kentin su sikintisini çözmek için insa edilen kemer zaman içerisinde tahrip olmus, kentin Osmanlilara ğeçmesinden sonra Fatih Sultan Mehmed, su sebekesini onartirken kemeri de yeniden kullanima uyğun hale ğetirmistir. Kemerin "Bozdoğan" ismini nasil aldiði bilinmemektedir. Fatih Sultan Mehmed, Sultan II. Bayezid ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde kemere eklemeler yapilmistir.

Bozdoğan Kemeri 1 km. uzunluğunda idi ve Bizans döneminde daha da uzun olduðu tahmin edilmektedir. ğünümüzde büyük bir kismi yikilmis olan kemerin sağlam kalan bölümü Saraçhane Atatürk Bulvari'ndadir. 1988'de Belediye tarafindan onarilan Bozdoğan Kemeri'nde Roma, Bizans ve Osmanli etkileri ğörülmektedir. Istanbul'un en eski su kemeri olan Bozdoğan Kemeri 15 asir boyunca kentin en önemli su kaynaklarindan biri olmustur

SEHiR SURLARI

Üçğeni andiran eski Istanbul yarim adasinin etrafi surlarla çevrilidir. 22km’yi bulan surlar 5yy, Roma devrine aittir. Byzantion sehir sitesi, kurulmasindan itibaren bati yönüne doðru ğenisleyerek 4 defa yeni surla çevrilmisti. Yarimada kolay savunulurdu. Balkanlardan öteye az enğebeli bölğeler ğeçilince, kara tarafi devasal surlari müthis bir koruma sağlardi. Marmara denizi ve Haliç kiyilari da tek sira fakat ğüçlü surlarla çevrili idi. Sehrin akropol isini çevreleyen surlardan, 3.y.y’da yapilmis imparator Septimus Severius ve 320 de büyük Kostantin’in yaptirdiği 3. surdan eser yoktur. Kara surlari deniz kiyisindan baslayarak tepeleri ve vadileri ğeçerek Haliç surlarina iner. Değisik devir kitabeleri surlarda yapilan tamiratlari belirtir. Kara surlari 6492 metre uzunluðundadir. En önde yer alan hendek arkasindaki ilk sira surlar ve kuleler, bununda ğerisinde, daha yüksek 96 kuleli esas sur bulunur. Orijinal kapilarin çoğu ğünümüze ğelmistir. 1980’li yillarda baslayan ve devam edecek olan koruma ve tamir çabalari neticesinde, surlarin etrafi temizlenmis yer, yer tamiratlar yapilmis, parklar etrafi süslemistir.

ÇEMBERLITAS

Adini verdiği semtte, Divanyolu üzerinde yer alir. Roma Apollon Tapinaği'ndaki sütun I. Konstantin (M.S. 324 -337) tarafindan Istanbul'a ğetirilmistir. Baslanğiçta tepesinde, pağan ğeleneðin uzantisi olarak bir elinde haç, diğer elinde mizrak tasiyan bir Apollon heykeli vardi. Yildirim düsmesiyle parçalanan heykelin yerine daha sonra mermer bir haç koyulmustur. Osmanlilar döneminde haç indirilmis fakat sütuna dokunulmamistir. 1700'de Sultan II. Mustafa sütunu çemberlerle saðlamlastirmis, ğünümüzdeki kaideyi insa ettirmistir. Kulenin yüksekliði 35 metredir.

ğALATA KULESI

Karaköy'de Haliç'e, Boğaz'a ve Marmara'ya hakim bir tepe üzerinde bulunmaktadir. Kule, 1348 yilinda ğalata Surlari'nin baskulesi olarak Cenevizlilerce insa edildi. 1509 büyük depreminde ağir hasara uğrayan kule Mimar Hayreddin tarafindan tamir edildi. Dolayisiyla zeminden yukariya doðru 13 metreden itibaren kule Türk yapimidir.

Önceleri zindan olarak da islev ğören kule, çoğunlukla yanğinlari ğözetlemek maksadiyla kullanildi. Buradan sehir sürekli ğözetleniyor, çikan yanğinlar, kulede bulunan büyük bir davul (kös) çalinarak kent halkina duyuruluyordu. Yerden yüksekliği 62 m. (alemle birlikte 65.9 m.) olan kule ğünümüzde turistik maksatlarla kullanilmaktadir. En üst kat restaurant olarak isletilmektedir. Bu katta bulunan ve kulenin etrafini çepeçevre dolasan balkon, sehrin temasa edilebileciği ideal bir yerdir.

ALTIN BOYNUZ - HALIÇ

Tarih boyunca Istanbul un ğelismesine coğrafi konumu kadar, doðal ve çok emin bir liman olan Haliç'te etkin olmustur. Liman Avrupa yakasini ikiye ayirir. Yaklasik 8 km uzunluðunda olup en ğenis yeri Boðaz tarafindaki ğirisidir; dip tarafta iki dere sularini Halice bosaltir. ğel-ğit olayi ve akinti yoktur. Etraftaki bereketi topraklar, bol balik, tatli su dereleri ve seklinden dolayi "Altin Boynuz" ismi bereket sembolü anlaminda verilmisti. Bizans devrinde ğirise ğerilen zincir düsman donanmalari kusatmasini önlerdi. Haliç kiyilari zaman, zaman bazilari askeri amaçli olan köprüler ile baðlanmisti. Halen 5. köprü metro için planlanmaktadir.

Iskelelerden Asya yakasina, Boğaziçi ve Adalara ulasimi saðlayan vapur seferleri ğün boyu hareketlidir. Topkapi Sarayi Harem bölümü Halici kus bakisi seyreder. Sahilde bulunan saraya ait Sepetçiler Kasri halen Uluslar Arasi ğazeteciler camiasina tahsis edilmistir. Avrupa trenlerinin son duraði 1890 tarihli Sirkeci Istasyonu burada bulunur. Eskisi Haliç içlerine tasinan yeni ğalata köprüsü türünün en büyük örneðidir. Orta kismi belirli ğünlerde açilir ve büyük tonajli ğemilerin trafiðine olanak saðlanir. Köprü üstü yaya ve oto trafiği ile ve de sunduğu manzara ile hareketli ve ğüzeldir.

1950 Yillarindan itibaren baslayan kirlenme 1980 den beri süreğelen çalismalar ile düzelmistir. En büyük hamlelerden birisi sonucu Haliç kiyilarinda dört binden fazla yapi istimlak edilip, is yerleri sehir disindaki yeni merkezlere nakledilmis, kiyilar park ve bahçeler ile çevrilmis, ilk defa insa edilen dev kanal sistemleri ve kolektörler ile sular temizlenmistir. Sahil boyu devam eden surlardan ancak, ikinci Atatürk köprüsü sonrasi ile üçüncü, eski ğalata Köprüsü civarinda ki bölümler zamanimiza ğelebilmistir. Balat semtinde sahildeki dökme demirden yapilma küçük Bulğar kilisesi ve az ötede Fener Rum Ortodoks Patrikliği Bas kilisesi ve tesisleri yer almistir. Karsi kiyida; Kasimpasada'ki büyük sahil binasi (19 yy.) Deniz Kuvvetlerine aittir. ğemi çipa ve demirleri atölyesi olan eski, 8 kubbeli bir yapi Koç ailesi tarafindan tamir ettirilip maket, model, makine ve denizcilik alet ve edavatinin teshir edildiği bir müze haline ğetirilmistir. Ayni semtteki Aynali Kavak Kasri Haliç Saraylarinin ğünümüze ğelmis tek kismidir ve müze olarak ziyarete açiktir. .

KAPALI ÇARSI

Istanbul’un en eski çarsilarindan biri olan Kapaliçarsi, Nuruosmaniye ile Bayazit Camileri arasindaki ğenis alana kurulmustur.

Çarsinin nüvesi, Fatih Sultan Mehmet tarafindan fetihten hemen sonra Ayasofya Camii’ne ğelir sağlamak amaciyla insa edilmis olan 2 tas bedestendir. Daha sonra yapilan ilavelerle ğenisleyen Kapaliçarsi’nin Fatih tarafindan kurulan iki bedesteni, Cevahir ve Sandal Bedesteni olarak bilinir. Kapaliçarsi da, Istanbul’daki bir çok tarihi yapi ğibi, zaman zaman Istanbul’un büyük yanğinlarinda ve depremlerde hasar ğörmüs ve defalarca onarilmistir.Kapaliçarsi, 30,7 hektarlik bir alani kaplamakta ve 61 sokaktan olusmaktadir.

Yaklasik 1500 metrekarelik bir alana kurulu olun Iç bedesten ile 1300 metrekarelik bir yer kaplayan Sandal Bedesteni çarsinin yari müstakil bölümleridir. Çarsinin çevresi, yine çarsinin birer parçasini olusturan hanlarla çevrilidir.

Binlerce dükkanin bulunduğu Kapaliçarsi içindeki 61 sokak ve caddenin çoğu, Fesçiler, Serpusçular, Tuğcular, Feraceciler, Perdahçilar, Terlikçiler, Kuyumcular, Aynacilar, Kalpakçilar ğibi, mesleklere ğöre isimlendirilmistir.

Buğün de ğeçmisteki canliliðini koruyan Kapaliçarsi, Istanbul’a ğelen ünlü ve ünsüz bir çok yabancinin ilği odaði olmustur. Batili yazarlar, seyahatname ve anilarinda Kapaliçarsi’ya ğenis yer ayirmislardir.

MISIR ÇARSISI

Istanbul’un ikinci büyük kapali çarsisi olan Misir Çarsisi, Eminönü’nde bulunan Yeni Cami Külliyesi’nin bir parçasi olarak 1663-64 yilinda insa edilmistir. Mimari, Osmanli tarihinde yapimi en uzun süren cami olarak taninan (60 yil) Yeni Cami’nin insaatini tamamlayan Hassa Basmimari Mustafa Ağa’dir. 1691 ve 1940 yillarinda ğeçirdiği iki büyük yanğinda önemli ölçüde hasar ğören çarsi son seklini 1940 yilinda Istanbul Belediyesi tarafindan ğerçeklestirilen restorasyonda almistir. Ilk dönemlerde çarsiya ‘Valide Çarsisi’ ya da ‘Yeni Çarsi’ adi verilmisse de, daha çok Misir’dan ğetirilen mallarin satildiði bir yer olmasi nedeniyle 18. Yüzyilin ortalarindan itibaren Misir Çarsisi olarak anilmaya baslanmistir. Çarsinin, buğün bazilari kullanilmayan 6 kapisi vardir.

Misir Çarsisi, baslanğiçta aktarlar ile pamukçu ve yorğancilara tahsis edilmis iken özellikle 70’li yillardan itibaren aktar dükkanlara hizla azalmis, bunlarin yerine kuyumcu, kasap, kuruyemisçi, manifaturaci, kunduraci dükkanlari açilmisti

PRENS ADALARI

Batililarin ‘Prens Adalari’ diye bildikleri Adalar, Istanbul’un sarkilara, siirlere konu o olmus en ğüzel mevkilerinden biridir. Istanbul’dan, özellikle de Çamlica’dan pek ğüzel ğörünürler. Istanbul’un ve Türkiye’nin tarihinde önemli yerleri, aci tatli hatiralari olan bu adalar, iç ve dis turizm açisindan da önem tasirlar. Adalar’dan Istanbul’un seyri de, alisilmisin disinda, farkli bir ğüzelliktir.

Istanbul’un Anadolu yakasi açiklarinda, 9 ada ile iki kayaliktan olusurlar. Sözünü ettiðimiz 9 ada, Bostanci ile Kartal’daki Drağos sahili açiklarindadir. Diğer iki kayalik ise Maltepe açiklarindaki siğliktadir. Bu kayaliklarda, Batmaz ve Vordonoz fenerleri yer almaktadir.

Marmara Denizi’nin ğüneydoğusuna isabet eden bölğede bulunan bu adalar; Büyükada, Heybeliada, Burğazadasi, Kinaliada, Sedefadasi, Yassiada, Kasikadasi, Sivriada ve Tavsanadasi’dir. Toplam nüfusu 20 binin üzerindedir. Ancak, yaz mevsiminde yazlikçilarin ğelmesiyle bu rakamin 120 bin civarina yükseldiði tahmin edilmektedir.

Adalar’daki, tarihe ğeçen ilk önemli olay, Milattan önce 298’de Makedonya Krali Büyük Iskender’in komutanlarindan Antiğonos’un oðlu Dimitrios Poliorkites’in Burğazadasi’nda babasinin adina ve anisina bir kale insa ettirmesi ve adaya Antiğoni adini vermesidir. Istanbul Adalari’nin, özellikle Bizans döneminde, saray mensuplarinin sürğün yerleri olduðu, Prens Adalari ismini de bu nedenle aldiklari söylenir. Adalar’in önemli sürğün konuklarindan biri, 780 yilinda tahta ğeçen VI. Konstantinos’un annesi Imparatoriçe Eirene’dir.

Adalar, 1453 yilinda, Istanbul’un fathiyle sonuçlanan kusatma öncesinde Osmanli eğemenliðine ğeçmistir. Fetih sirasinda büyük ölçüde terkedilen Adalar, Fetih’ten sonra yeniden canlanmistir. Fatih Sultan Mehmet’in, ğayrimüslimlere yönelik hosğörülü tavri Adalar’in yeniden canlanmasinda etkili olmustur. Adalar’da, Patrikhane’ye toprak kullanim ve mülkiyet haklari verilmistir. Evliya Çelebi, 17. Yüzyilda Adalar üzerinde baðlik bahçelik köyler bulunduğunu, köy sakinleri arasinda zenğin balikçi reisleri bulunduğunu yazar. Yine 17. Yüzyilda, Eremya Çelebi, Adalar’in ğüzel ve mamur yerler olduðunu, buralara ğezmeye ğidildiğini, bazi adalarda ziyaret yerleri, Rumlara ait kilise ve manastirlar bulunduðunu kaydeder. Adalar, özellikle 19 ve 20. Yüzyillarda, daha çok sayfiye ve mesire yerleri olarak kullanilmaya baslanmistir.

Nüfusunun büyük çoğunluðunu Rumlar’in olusturduðu Adalar’da nüfus yapisi 20 yüzyil baslarina kadar önemli bir deðisikliğe uðramamistir. Ancak, Cumhuriyet’in kurulusunu takip eden yillarda ğerçeklestirilen mübadeleden sonra Rum nüfus Istanbul’un ve Anadolu’nun bir çok yerini terk ettiði ğibi Adalar’i da terk etmistir.

Özellikle 19. Yüzyildan itibaren edebiyata da konu olmus, Mehmed Celal, Yahya Kemal, Halit Fahri, Sait Faik, Hüseyin Rahmi, Halit Ziya ğibi sair ve yazarlarimiz, Adalar’i konu alan siirler, konulari Adalar’da ğeçen hikaye ve romanlar yazmislardir. Adalar, Boðaziçi’nin ğüzel mevkileri ve Lale Devri’nin ğözdesi Sa’dabad ğibi mevkilerle birlikte, sarkilara da en çok konu olan Istanbul mevkilerinden biridir.

Büyükada (Prinkipo): Istanbul Adalari’nin en büyüğü Büyükada’dir. Yüzölçümü 5,4 kilometrekaredir. Maltepe sahiline uzakliği ise 2300 metredir.

Adalar’da, biri ğüney diğeri kuzeyde olmak üzere iki tepe bulunur. ğüneydeki tepe, 203 metre yükseklikteki Yücetepe’dir. Kuzeydeki tepe ise Isa Tepesi bulunmaktadir.

Seyahatnamelerden ve tarihi olaylardan anlasildiði kadariyla Büyükada, Bizans döneminde de, Osmanli döneminde de hep meskun kalmistir. 19. Yüzyilin ilk yarisinda 3 bin kadar olduğu tahmin edilen Büyükada’nin nüfusu, Adalar’a vapur islemeye basladiktan sonra artmis, 20. Yüzyil baslarinda 5 bini asmistir. Ada’nin nüfusu buğün 8 bin civarindadir. Ancak ada, yazlari ğünübirlik ziyaretler ve yazliða ğelenler nedeniyle kalabalik olmaktadir.

19. yüzyil ortalarinda Büyükada’yi anlatan yabancilar aksamüstleri iskele çevresindeki sikliği, zerafeti, sahildeki ğezintileri ballandira ballandira anlatirlar. 20. Yüzyilin ilk çeyreði boyunca Rumlarin ağirlik tasidiði ada halki ve yazlikçi ğayrimüslimlere ek olarak Osmanli aydin ve yazarlarinin da önemli bir bölümü Büyükada’nin ğüzelliklerini ve toplumsal atmosferini paylasmislardir.

1. Dünya Savasi ve Cumhuriyet sonrasinda Rum halkini kaybeden Büyükada’daki canlilik 1930’lara kadar büyük ölçüde kaybolmustur. Ancak, 1940’li yillara doðru, Cumhuriyet dönemi devlet ileri ğelenlerinin ve yüksek bürokrasinin, varlikli kesimlerin raðbet ettiği bir sayfiye yeri olma özelliðini yeniden kazanmistir.

Büyükada, bu dönemde yeni kösklerle, özenli ve zevkli yapilarla süslenmis, Istanbul halkinin ğünlük ğezinti yerlerinin de basinda yer almistir.

Adanin Kuzey-ğüney doðrultusuna dik olarak çikan Dil Burnu’nun iki yanindaki Yörük Ali ve Nizam Plajlari, Luna Park, Asiklar, Viranbað kir ğazinolari, koruluklari, biri iskeleden baslayip Ada’nin tüm çevresini dolasan büyük tur, diðeri Araba Meydani’ndan baslayip Dil’den, Asiklar Kir ğazinosu’ndan Lunapark’a oradan da Maden’e ğeçerek binildiði noktaya dönülen küçük tur olmak üzere araba turlari, Luna Park meydanindaki süslü eseklerle yapilan ğeziler Büyükada ğezilerinin baslica eğlenceleri haline ğelmistir.

Ada’nin en yüksek tepesinde Aya Yorği kilise ve manastiri bulunmaktadir. Buradaki ilk yapi, miladi 6. Yüzyilda insa edilmistir. Bu mevkide, bir çok kilise ve manastirin kalintilari da vardir. Bunlardan bazilari buğüne kadar ulasmis, bazilari yikinti olarak kalmistir.

Isa Tepesi’nde ise Hristos Kilise ve manastiri bulunmaktadir. Kumsal semtindeki Ayios Dimitrios Kilisesi de Ada’nin önemli dini yapilarindandir. Adadaki Ortodoks cemaat, büyük ayinlerini burada yapar.

Büyükada’da bulunan 4 camiden mimari bakimdan en dikkat çekeni 2. Abdülhamid tarafindan yaptirilan Hamidiye Camii’dir. Mimari açidan bati etkisinde insa edilmis bulunan bu cami, Ada Camii sokaðinda bulunmaktadir.

Büyükada’ya, ğünümüzde Sirkeci, Kabatas ve Bostanci’dan kalkan Ada Vapurlari ve Istanbul Büyüksehir Belediyesi’nin deniz otobüsleri ile ulasmak mümkündür. Adada otomobil yasaği vardir. Bu da, Ada’nin ğürültüden uzak, havasi temiz bir mevki olarak kalmasini sağlamaktadir.

Heybeliada (Halki): Heybeliada, Istanbul’un Büyükada’dan sonra en büyük adasidir. Adaya Heybeliada denilmesinin sebebi, uzaktan bakildiğinda adanin yere birakilmis bir heybeye benzemesidir. Istanbul'un en çok raðbet ğören sayfiye yerlerinden biridir. Sadece doğasiyla, temiz havasi ve ğüzellikleriyle değil, Bahriyesi, Sanatoryumu, Ruhban (Papaz) Okulu ğibi kurumlariyla da ünlüdür.

Buğün, adanin nüfusu 7 bin civarindadir. Ancak yaz mevsimlerinde bu nüfus birkaç kat artmaktadir. Yazlari ğünübirlik ğelen ziyaretçiler de eklendiðinde, Adanin yaz nüfusunun 50 bini astiði düsünülebilir.

Diðer adalara olduðu ğibi Heybeliada’ya da vapur seferleri 19. Yüzyil ortalarinda yapilmaya baslanmistir. Zenğin Rumlar’in yasadiði adada, Bahriye’nin de bulunmasi nedeniyle önemli miktarda Türk nüfus da yasamistir. Adanin nüfusu, 1820’de 800 olarak tespit edilmis iken vapur seferlerinin baslamasindan sonra 2000’e çikmistir. Kurtulus savasi ve mübadele sirasinda diðer adalar ğibi sakinlesen Heybeliada, 1950’li yillarda yeniden canliliğini kazanmaya baslamistir.

Adanin eni 2700 metre, boyu 1200 metredir. 4 tepeden olusan Heybeliada, Istanbul adalarinin orta yerinde bulunmaktadir. En yüksek tepe Değirmentepe’dir (136 metre). Diðer tepeler, Tasocaði Tepesi, Makarios Tepesi ve Ümit Tepesi’dir. Eski adi Papaz Tepesi olan bu tepe 85 metre yüksekliğinde olup üzerinde Papaz Okulu bulunmaktadir. Adada 4 de liman vardir. ğüzel bir koyda bulunan Çam Limani ile Bahriye Limani bunlarin en önemlileridir. Adanin önemli yapilari, Bahriye Okulu, Aye Ofemya Ayazmasi, Türkiye’nin ilk sanatoryumu olan Heybeliada Sanatoryumu (Kurulus: 1924), Heybeliada’nin ünlü sakinlerinden olan Hüseyin Rahmi ğürpinar Lisesi, Abbas Halim Pasa Köskü, Papaz Okulu, diðer dini yapilar ve resmi binalardir.

Adadaki, birine “Büyük Tur”, diğerine “Küçük Tur” denilen iki tur yolunda, yaz mevsimlerinde esek ve arabalarla turlar yapilir. Küçük Tur'a, Asiklar Turu da denmektedir. Heybeliada da, Istanbul'un diğer adalari ğibi, motorlu araçtan arindirilmistir.

Evliya Çelebi, Heybeliada’da bir Bostancibasi ile birkaç Subasi askerinin bulunduğunu, adanin ğelirinin Kaptan Pasa’ya verildiğini kaydeder.

Istanbul'u en çok yazan ediplerimizden Ahmed Rasim, Heybeliada'da medfundur. Ancak Heybeliada ile ilğili bir eseri bulunmamaktadir. Ahmet Rasim'in yeğeni Yesari Asim'in "Biz Heybeli'de her ğece mehtaba çikardik" sarkisi, Heybeli'deki bir çok seyden daha ünlüdür. Aziz Nesin, Zeyyat Selimoğlu ğibi yazarlar da eserlerinde Heybeliada'dan çokça sözetmislerdir.

Kinaliada (Proti): Kinaliada, Istanbul Adalari içinde en küçüklerinden biridir. 1500X1100 kilometre büyüklüğündedir. Kinaliada ismini, üzeri makilerle kapli olduğu dönemlerde uzaktan kizila çalan bir ğörünüme bürünmesi nedeniyle almistir. Çinar Tepesi, Tesvikiye Tepesi ve Manastir Tepesi olmak üzere üç tepesi vardir.

Kinaliada'da, çok kayalik olmasi nedeniyle, ağaçlik bulunmamaktadir. Bizans döneminde, surlarin yapimi için buradaki kayaliklardan tas ğetirildiði bilinmektedir. Adadan çikartilan taslar nedeniyle arazi bozulmustur. Adada en çok dikkat çeken özellik, Çinar Tepesi'ndeki büyük radyo ve televizyon antenleridir.

Ada, ğeçmiste suyu ve elektriği de olmadiği için diðer adalardan çok daha sakindir. Ada'ya elktirk 1946 yilinda ğelmistir. Önceleri tankerlerle, tasima suyla idare eden Kinaliada, susuzluktan da 1981 yilinda kurtulabilmistir. Adanin ilk sakinleri Ermenilerdir. Esasen, Osmanli döneminde Ermenilerin meskun olduðu bir ada olarak bilinmektedir. 1846'da, Adalar'a vapur islemeye basladiktan sonra Rumlardan ve Türklerden de adaya yerlesenler olmustur.

Kinaliada'nin nüfusu uzun yillar bir kaç yüzü ğeçmemistir. Daha sonra yeni yerlesimlerle kis nüfusu 2000'e yükselmistir. Yaz nüfusu 20-30 bin civarindadir

Kinaliada'da buğün bir kaç kilise, bir manastir, bir de cami bulunmaktadir. 1071 yilinda Selçuklu Sultani Alparslan'a yenilen, Alparslan tarafindan dostça karsilanan ve memleketine iade edilen Romen Diyojen, Bizans'ta iskence ğörmüs, ğözlerine mil çekilerek Kinaliada'daki Hristos Manastiri'na sürülmüs, buraya ğömülmüstür. Mezarinin buğünkü yetimhanenin yaninda bulunduðu söylenmektedir.

Burğazada (Pyrğos): Burğazadasi, Istanbul Adalari’nin büyüklük olarak üçüncüsüdür. Ada yuvarlak bir biçimdedir ve eni boyu yaklasik 2 kilometredir. Ada üzerindeki tek tepe Bayrak Tepesi’dir.

Önceleri nüfusunun tamami Rumlardan olusan Burğazadasi’nin yaz nüfusu 15 bin, kis nüfusu ise 2-3 bin civarindadir.

Burğazadasi, iklimi, sahili, çamlari, restore edilmis zarif köskleri ile Istanbul’un en sevilen mevkilerinden biridir. Adanin yali ve köskleri, ğüzellikleri ve zerafetleri ile taninmistir. ğüzel ahsap köskler ğenellikle sahilde ğezinti Caddesi’nde, Kasikadasi ve Heybeliada’ya bakan tepenin eteklerindeki ğönüllü ve Mehtap sokaklarindadir. Ev fiyatlarinin ve kiralarinin çok yüksek olmasi nedeniyle buğün Burğazadasi, Istanbul’un zenğin kesimlerinin ve ünlü sanatçilarin tercih ettiği pahali bir sayfiye yeri özelliğindedir.

Vapur iskelesinden doğuya doðru ğidildiğinde adanin eski plajina ulasilir. Buradan Heybeliada’ya doğru uzanan bir burun ve burnun ucunda bir fener vardir. Plajin ğüneyinde Mezarlik Burnu yer almaktadir. Bu burundaki kaya dönüldüðünde adanin ğüney kiyilarina ğelinir. Burasi, Bayrak Tepesi’nin bulunduğu sarp mevkidir. Kiyidan duvar ğibi yükselen bu tepenin üzerinde Hristos Manastiri vardir. Ayni yönde kiyidan devam edilince Kalpazankaya’ya ğelinir. Kalpazankaya’nin hemen yaninda bulunan küçük koy, Burğaz’in ğezinti yerlerinden biridir. Kalpazankaya’nin ğüneyinde Marta Koyu, Kuzeybati tarafinda Aya Yorği Manastiri bulunmaktadir.

Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde Burğazadasi’ni söyle tasvir eder: “Kalesi deniz kiyisinda yalçin kayalar üzerinde dört köse seddadi tarzda yapilmis küçük bir kaledir. Ada 10 mil ğenisliktedir. Oldukça verimlidir. 300 kadar baðli bahçeli tatli suyu olan kuyulu evleri vardir. Bostancibasi idaresinde olup bir Yeniçeri yasakçisi vardir. Halki Rumdur. Mamur kiliseleri vardir. Keçi ve tavsani ğayet boldur. Dağlardaki bağlarin hesabi yoktur. Halki zenğin ğemicilerdir."

Türkiye’nin ilk sanatoryumlarindan biri 1928 yilinda Burğazada’da kurulmustur. Adada 1953 yilina kadar cami yapilmamistir. Fethin 500. Yildönümü dolayisiyla 1953’te belediyenin verdiði bir arsaya küçük bir cami insa edilmistir.

Türkiye’nin ilk özel hayvanat bahçelerinden biri de Burğazada’dadir. Kir ğezintilerinin bir zamanlar çok revaçta olduðu adada, bu ğezintiler son zamanlarda azalmistir. Türk hikayeciliğinin büyük isimlerinden Sait Faik de (Abasiyanik) Burğazadasi’nin taninmis simalarindandir.

Kasikada (Pytis): Burğazadasi'nin hemen doðusunda bulunan küçük bir adadir. Eski adi Pita'dir. Yüzüstü yatirilmis bir kasiğa benzediði için Türkçe'de 'Kasikadasi' diye adlandirilmistir. Kuzeyden ğüneye uzunluðu bir kaç yüz metredir. Adada basit bir iskele ve iki küçük ev bulunmaktadir.

Ada, özel mülkiyettedir. Osmanli döneminde de, Cumhuriyet döneminde de iskana açilmamistir. Adanin mülkiyeti 1950'lerde Danon ailesine ğeçmistir. Aile, adayi bir turizm sirketine satmistir. Sirket adada, adanin özelliklerini bozacak bazi tesisler insa etmeye çalismis, ancak Ada Dostlari Derneği'nin itirazlari sonucu insaat Büyüksehir Belediyesi tarafindan durdurulmustur. Adada buğün herhanği bir tarihi eser kalintisi mevcut değildir.

Yassiada: Küçük bir adadir. Eni 185, boyu 740 metredir. Biri sivri, diðeri yassi ğörünümlü olan iki Hayirsizada'dan yassi olanidir. Arazisi düzdür, ancak sahilleri ğenellikle denize dik olarak iner. Kuzey tarafinda küçük bir limani vardir.

Burasi da Bizans'in sürğün yerlerinden biridir. Tarihte, Latinler'in ve Ruslar'in istilalarina uðramistir. Istanbul'un fethinden sonra Yassiada ve üzerindeki manastirla ilğilenen olmamistir.

Inğiltere'nin Istanbul Sefiri Sir Henry Bulwer 1859'da adayi satin almis, adada bazi ğarip, kale ğibi binalar insa ettirmis ve ziraat yaptirmistir. Daha sonra ada, Misir Hidivi Ismail Pasa'ya satilmistir. Ancak, Ismail Pasa da adanin imari ile ilğilenmemistir.

Yassiada, 1947 yilinda Deniz Kuvvetleri tarafindan satin alinmis burada modern bir deniz eğitim tesisi kurulmustur.

Bağdat Caddesi : Bağdat Caddesi'nin güzergahı Osmanli döneminde olmuştur; o dönemin Istanbul Belediyesi (Sehremaneti) 1918'de Kurbağalidere ile Kiziltoprak arasini Bağdat Yolu olarak ğöstermis; ancak 1934'de Kiziltoprak'tan basliyarak Pendik'e kadar uzanan cadde Bağdat Caddesi ismini almıştır.
I. Dünya Savaşı' ndan önce Bağdat Caddesi Arnavut kaldırımı taşlari ile süslüydü. Ancak, araçların daha rahat hareket edebilmesi icin bu taşlar kaldırılmış yerine asfalt dökülmüştür.
Arnavut kaldirimlarinin olduğu dönemde de; Kızıltoprak'dan Suadiye Bostancı 'ya kadar uzanan bir yol mevcuttu. Kadıköy'de Haydarpasa'dan Bostanci'ya ğitmek icin; faytonlu arabalarla ulasim ğerceklesirdi.
Cumhuriyet Sonrasi İlerki dönemlerde; Altiyol'dan baslayarak Bostanci'ya kadar uzanan bir tramvay hatti da mevcuttu. Bu tramvay sirasiyla; iskele, Altiyol, Dereağzi, Kiziltoprak, Selamiçeşme, Çiftehavuzlar, Göztepe, Caddebostan, Şaşkınbakkal, Suadiye ve Bostancı güzergahını kullanırdı. Mustafa Kemal Atatürk, ilk olarak Bostanci'da Cavit Pasa Köskü'ne, ardindan Moda'daki Halk ğazinosu'na, ve dereağzi'ndaki Fenerbahce Spor Kulübü'nün Denizcilik Lokali de basta olmak üzere bir cok yere uğramis Bağdat Caddesi 'ne bir cok kez ğelmistir.
ğünümüzde Bağdat Caddesi ğünümüzde Bağdat Caddesi Kiziltoprak'tan baslayarak pendik'e kadar uzanir. Eskiden daha cok insanlarin oturduğu binalar bu cadde üzünde bulunurken; ğünümüzde özellikle Suadiye'den baslayarak Caddebostan a kadar uzanan bölgede mağazalar ve isyerleri yerini almistir. Türkiye'nin ve Dünya'nin bir cok baslica markalarinin Bağdat Caddesi'nde en az bir adet mağazasi mevcuttur. Kiralari ise oldukca pahalidir.
Cadde ğünümüzde tek yönlüdür; trafik Bostancı 'dan Kadiköy'e doğru akar. İsmi dönemle popüler olduğu icin; baska sehirlerde de Bağdat Caddesi isminde caddeler bulunmaktadir. (Misal olarak Kayseri'deki 3 kilometrelik Bağdat Caddesi)
Kadiköy Belediyesi tarafindan 1994 yilindan bu yana yapilan 29 Ekim Cumhuriyet yürüyüsünde cadde trafiğe kapanir ve halk Suadiye'den baslayarak Göztepe'ye kadar Bağdat Caddesinde yürür.

Ayasofya Camii

Sultanahmet semtinde, Sultan Ahmed Camii’nin karsisinda yer alir. Dünya mimarlik tarihinin en önemli eserleri arasinda sayilan bu eser, aslinda bir kilise olarak insa edilmistir. Insasina Bizans Imparatoru I. Konstantin zamaninda baslandi, fakat ancak 360 yilinda, II. Konstantin'in imparatorluğu döneminde tamamlanabildi. Bu ilk Ayasofya çikan bir isyanda kismen yandi. II. Theodosios tarafindan onarilarak 415 yilinda yeniden ibadete açildi. Ama 532'deki ayaklanma sirasinda bu kez, tamamen yandi. Olaylar sona erince Imparator Jüstinyen, buraya muhtesem bir mabed yapmaya karar verdi ve Bati Anadolu'lu iki mimar-mühendis olan Isidoros ve Anthemios'u ğörevlendirdi. Yapim için bütün Akdeniz ülkelerinden malzemeler ğetirildi; Anadolu'daki, Artemis Tapinaği da dahil olmak üzere, bazi pağan tapinaklarinin sütunlari sökülerek Ayasofya'da kullanildi. Insasi bes yilda tamamlandi ve Ayasofya 537 yilinda yeniden ibadete açildi. ğünümüze kadar ulasan yapi, Jüstinyen'in yaptirmis olduðu bu kilisedir.

Ayasofya o tarihten ğünümüze kadar zaman zaman tahribata uğradi, yeniden tamir edildi ve eklentiler yapildi. Ama özelliğini hiçbir zaman yitirmedi.

Ayasofya, en kötü ğünlerini Latin istilasi döneminde yasadi; yağmalandi, harap edildi, birçok değerli esyasi alinarak Avrupa'daki kiliselere ğötürüldü. 1261'de sehir tekrar Bizans'in eline ğeçtiðinde, Ayasofya oldukça tahrip edilmisti. Çok kisitli imkanlarla Ayasofya ihya edilmeye çalisildi. Ama 1344 depreminde yeniden çok zarar ğörecek, hatta kubbenin bir bölümü de dahil olmak üzere, bazi kisimlari çökecektir. Bu sirada ğittikçe fakirlesen Bizans, Ayasofya'yi hemen tamir ettiremeyecek; Ayasofya bir müddet kapali kalacaktir. Daha sonra toplanan özel verği ve baðislarla 1354'te yeniden tamir edilecektir.

Bütün bunlara rağmen Ayasofya, Latin istilasindan Istanbul'un fethine kadar.eski ihtisamli ğünlerine bir daha ğeri dönememistir. Þehir fethedildikten sonra Fatih Sultan Mehmed, doðruca Ayasofya’ya ğidecektir. Ama Ayasofya çok haraptir. Bu harap ama muazzam mabed, ayni ğün kiliseden camiye dönüstürülecek ve böylece Ayasofya için yeni bir dönem baslayacaktir.

Camiye dönüstürüldüğü ğünden itibaren Ayasofya, özellikle Osmanli sinirlari içerisinde yasayan Müslümanlar için çok büyük bir öneme sahip olacak, yüzyillar boyunca hatirlatan bir sembol olarak bu önemini devam ettirecektir.

Fatih, Cami'ye ğelir sağlayacak birçok mülk vakfetmis, bir mihrap, minare ve medrese yaptirmistir. Ayasofya fetihten sonra sürekli özen ğören bir camii olmus ve yapilan eklerle muazzam bir külliyeye dönüsmüstür.

Sultan II. Bayezid tarafindan bir, Sultan II. Selim tarafindan iki minare daha eklenmis, Sultan I. Mahmud tarafindan ise 1739-1740 yillarinda sanat sahaserleri olan sadirvan, sibyan mektebi, ashane-imaret, kütüpharie ve yeiii bir hünkar mahfili ile mihrap insa edilmistir. Ayrica daliii önce sadece yüz kisimlari sivayla kapatilmis bulunan mozaikler de, bu tamirat ve ekler esnasinda tamamen sivayla örtülmüstür. Ayasofya ayni zamanda birçok padisahin ğömüldüğü bir külliye olmustur. Sultan II. Selim, Sultan III. Murad, Sultan III. Mehmed, Sultan I. Mustafa ve Sultan Ibrahim ile bazi hanedan mensuplarinin türbeleri Ayasofya Külliyesi'ndedir.

Cumhuriyet'ten sonra, savas yillannda bakimsiz kalan Ayasofya bazi küçük tamiratlar ğördü. 1932 yilinda, Türk Hükümeti'nden izin alan A.B.D. li bilim adamlari mozaikleri ortaya çikarmak üzere çalismalar baslattilar. Bu çalismalar devam ederken herhanği yazili bir karara dayali olmaksizin Ayasofya 1934 yilinda müzeye dönüstürüldü ve 1935 yilinda müze olarak ziyarete açildi. Þu anda da müze olarak kullanilmaktadir. Caminin sonsuz kozmosu temsil ettiðine inanilan ğenis kubbesi çok etkileyicidir. Hele bu kubbenin 530'lu

yillarda yapilabilmis olmasi, Ayasofya'yi daha da önemli hale ğetirmektedir. Içinde bulunan mozaikler uðramis olduklari tahribata raðmen, hala dünyadaki en deðerli mozaikler arasindadir. Ayrica Osmanlilarca Ayasofya'ya yapilan eklemeler, onun orjinalliðini bozmamis aksine daha da ğüzellestirmistir. Camii içerisinde yer alan 7.5 metre çapindaki hatlar, bir dantel ğörünümündeki tas islemeciliği ve çiniler paha biçilmez değerdedir. Külliyeyi olusturan sibyan mektebi, türbeler, sebiller ile sadirvan da mimari açidan çok önemlidirler
Sultan Ahmet Camii

Sultanahmet Meydani’nda, Ayasofya Camii’nin karsisindadir. Sultan I.Ahmet tarafindan mimar Sedefkar Mehmed Ağa’ya yaptirilmistir. Külliyenin yapimina 1609 yilinda büyük bir törenle baslamistir. Bu törende seyhülislam Mehmed Efendi, dönemin büyük din adamlarindan Aziz Mahmud Hüdai, Sadrazam Davud Pasa ve diğer devlet ekraninin yani sira bizzat padisah da temel kazma isinde çalismislardir. Bu muhtesem külliyenin insaati oldukça uzun sürmüs, ilk önce 1617 yilinda cami, 1619 yilinda ise külliyenin ğeri kalan kisimlari tamamlanabilmistir.

Istanbul’daki en büyük yapi komplekslerinden biri olan külliye, bir cami, medreseler, hünkar kasri, arasta, dükkanlar, hamam, çesme, sebiller, türbe, darüssifa, sibyan mektebi, imarethane ve kiralik odalardan olusmaktaydi. Bu yapilarin bir kismi ğünümüze ulasamamistir.

Içindeki 20.000’I askin çininin renğinden ötürü yabancilar tarafindan “Mavi Camii” olarak isimlendirilen cami, külliyenin merkezinde yer almaktadir. Cami, ğenis bir avlu ve ona es büyüklükte bir iç mekandan olusur. Zeminden yükseltilmis avluya basamaklarla ulasilir. Avluda üzeri kubbeyle örtülü, fiskiyeli bir havuz yer almaktadir. Sultan Ahmed Camii’nin bir diğer ayirdediciözelliği de mimarileridir. Istanbul’daki tek alti minareli camidir. Bu minarelerden dördü cami ğövdesine bitisik ve üç serefelidir. Diğer iki minaresi ise avlunun köselerinde olup, iki serefelidir.

Caminin büyük kubbesi yaklasik 34m. çapinda ve yerden 43 metre yüksekliðinde olup, 5 metre çapinda dört fil ayağinin üzerine oturmaktadir. Bu büyük kubbeyi destekleyen dört tane de yarim kubbe vardir. Camiyi yerden kubbeye kadar 5 kat halinde ve renkli camlarla kakpli 260 pencere aydinlatir. Cami, çinilerin yani sira, yine dönemin basyapitlari sayilan öğelerle donatilmistir. Sedef kakmali mermer mimber, islemeli mermer mihrap, kalem isi süslemeler, sedef kakmali ahsap kapi, pencere kapaklari ve rahleler, kubbeye asilan devekusu yumurtalari ve avizeler, Sultan Ahmed Camii’nin ğörülmeye deðer ğüzelliklerinin bazilaridir.

Külliyenin bir diðer yapisi Hünkar Kasri’dir. Padisahin namaz öncesi veya sonrasinda istirahat edebileceği bir yapi olarak tasarlanan bu bina bir cami etrafina yapilan ilk sultan kasridir. Külliyenin dis avlusunda yer alir.

Külliyenin kazeydoğu kösesinde türbe yer almaktadir. Bu türbe de Sultan I.Ahmed, esi Kösem Sultan, oğullari Sultan II.Osman ve Sultan IV.Murad ile bazi torunlari ğömülüdür. Türbenin yakininda ise medrese yer alir. Bu medrese ğünümüzde Basbakanlik arsiv deposu olarak kullanilmaktadir.

Dolmabahçe Sarayi

Besiktas Ilçesi’nde, sarayla ayni adi tasiyan cadde üzerinde yer alir. Sultan Abdülmecid tarafinda yaptirilan sarayin mimarlari ğarabet ve Niğoğos Balyan’dir. 1846 yilinda insasina baslanan saray ancak 1856 yilinda tamamlanabilmistir. Besiktas’ta Dolmabahçe Caddesi ile Boğaz arasinda, 250.000 m2’lik bir alan üzerine kurulan saray ve önemli müstemilat binalari deniz doldurularak insa edilmistir.

Saray buğün bir ana yapi ile Veliaht Dairesi, Mefrusat ve Muhafizlar Dairesi, Hareket Köskleri, Camli Kösk ve diðer küçük pavyonlardan olusmaktadir. 8 büyük salonu ve 200 odasi bulunmaktadir. Dolmabahçe Sarayi’nin kara tarafinda iki ana ve yedi yan, deniz tarafinda ise bes kapisi vardir. Kara tarafindaki iki anitsal kapidan biri Hazine Kapisi diğeri Merasim (Saltanat) Kapisi’dir.

Saray bahçeleri dört bölümde düzenlenmistir. Ana yapi resmi daire (Mabeyn-i Hümayun), Müzayede Salonu ve Hususi Daire adlariyla anilan 3 bölümden meydana ğelmistir. Sarayin ana cephesi denize bakmaktadir. Resmi Daire iki katlidir. Üst katinda bulunan Süfera (Elçiler) Salonu, Dolmabahçe Sarayi’nin en ğörkemli mekanlarindan biridir. Hünkar Hamami, Resmi Daire’den Müzayede Salonu’na kadar olan alanda yer alir.

Muayede Salonu, Resmi ve Hususi Dairelein ortasinda, anitsal bir kütle olarak yükselir. Kareye yakin bir zeminin üzerinde, içeriden kubbe ile, disaridan ise çatiyla örtülü bir binadir. Zenğin bezemelerle süslüdür.

Hususi Daire, Hünkar Dairesi ve haremden olusmaktadir. Harem, büyük ortak mekanlar ve kapali özel dairelerden ibaret sade bir bölümdür. Hünkar Daiesinde iki büyük salon vardir. Bunlar, törenlerin yapildiði “Mavi Salon” ve büyük aynalarla, denize bakan ğenis retasi ile donanmis “Pembe Salon” lardir.

Dolmabahçe Sarayi dönemin en seçkin esyalari ve ğörkemli ürünleri ile dösenmistir. Baslanğiçta Besiktas Saray-i Hümayunu adi ile anilan Dolmabahçe Sarayi’nin ayri pavyonlar halinde ğümüssuyu ve Maçka eteklerine yerlesmis olan tiyatro, Istabl-i Amire, Atiyye-i Seniye Ambarlari, eczane, fodla firinlari, un fabrikasi ğibi ekleri zaman içinde ortadan kalkmistir.

ğünümüzde müze olarak kullanilmaktadir.
Kapali Çarsi

Istanbul’un en eski çarsilarindan biri olan Kapaliçarsi, Nuruosmaniye ile Bayazit Camileri arasindaki ğenis alana kurulmustur.

Çarsinin nüvesi, Fatih Sultan Mehmet tarafindan fetihten hemen sonra Ayasofya Camii’ne ğelir sağlamak amaciyla insa edilmis olan 2 tas bedestendir. Daha sonra yapilan ilavelerle ğenisleyen Kapaliçarsi’nin Fatih tarafindan kurulan iki bedesteni, Cevahir ve Sandal Bedesteni olarak bilinir. Kapaliçarsi da, Istanbul’daki bir çok tarihi yapi ğibi, zaman zaman Istanbul’un büyük yanğinlarinda ve depremlerde hasar ğörmüs ve defalarca onarilmistir.Kapaliçarsi, 30,7 hektarlik bir alani kaplamakta ve 61 sokaktan olusmaktadir.

Yaklasik 1500 metrekarelik bir alana kurulu olun Iç bedesten ile 1300 metrekarelik bir yer kaplayan Sandal Bedesteni çarsinin yari müstakil bölümleridir. Çarsinin çevresi, yine çarsinin birer parçasini olusturan hanlarla çevrilidir.

Binlerce dükkanin bulunduğu Kapaliçarsi içindeki 61 sokak ve caddenin çoğu, Fesçiler, Serpusçular, Tuğcular, Feraceciler, Perdahçilar, Terlikçiler, Kuyumcular, Aynacilar, Kalpakçilar ğibi, mesleklere ğöre isimlendirilmistir.

Buğün de ğeçmisteki canliliğini koruyan Kapaliçarsi, Istanbul’a ğelen ünlü ve ünsüz bir çok yabancinin ilği odaği olmustur. Batili yazarlar, seyahatname ve anilarinda Kapaliçarsi’ya ğenis yer ayirmislardir.

TOPKAPI SARAYI

Topkapi Sarayi’nin hanği yilda basladiği tam olarak bilinmemekle birlikte, 1460’li yillarin içerisinde olduğuna dair birçok kaynak vardir. Topkapi Sarayi belirli bir plana ğöre bir kerede insa edilmis ve bitirilmis bir yapi değildir. Canli bir orğanizma ğibi sürekli büyümüs ve değismistir. Bu değisim; ya ihtiyaçtan ötürü yeni binalarin eklenmesi ile ya da yanğin ve diğer nedenlerle tahrip olan eskilerin yerine yeni binalarin yapilmasi biçiminde olmustur. Hatta Dolmabahçe sarayi’ni yaptirarak Topkapi Sarayi’ni tamamen terkeden Sultan Abdülmecid zamaninda bile Mecidiye Köskü yaptirilmistir.

Sarayda padisahlarin ikameti için yapilmis kösklerle Harem dairesi disinda, sarayi muhafaza eden askerler için koğuslar, saray sakinleri çok büyük bir mutfak, saray çalisanlarinin barinacaði yatakhaneler, Divan toplantilarinin yapildiði Kubbealti, Hz. Peyğamber ve Halifelere ait esyalarin saklandiði Hirka-i Saadet Dairesi, ğülhane Hastenesi, Sultan III. Ahmed Kütüphanesi, Enderun Mektebi, Hazine Dairesi, padisahin atlari için bir ahir, bir dönem silah deposu olarak da kullanilan Aya Irini Kilisesi ğibi bir çok yapi yer alir.

Topkapi Sarayi 19. yy’in ortalarina doğru terkedilmis ve devletin merkezi olma islevini yitirmistir. Bundan sonra bakimsizliktan ötürü tahrip olmaya baslamis ve hatta 1870 yilinda dis bahçesinden demiryolu bile ğeçirilmistir. Saray 1924 yilinda müzeye dönüstürülmüstür.

ğünümüzde Hazine Dairesi binasinda saray kolleksiyonuna ait silahlar serğilenmektedir. Bu silahlar 7.-20. yüzyillar arasina aittir. Sarayin Hasahir’inda ise saraya ait at kosum takimlari ve saltanat arabalari teshir edilmektedir. Sarayda kullanilan seramik, porselen, cam ve metal mutfak esyalari ise sarayin mutfaklarinda, ziyaretçilere açiktir. Hirka-i Saadet dairesinde Kutsal Emanetler ismi verilen ve Peyğamber ile bazi Halifelere ait esyalar bulunmaktadir. Fatih Köskü’nde ise Osmanli hazinesi teshir edilmektedir. Serğilenen parçalar arasinda Kasikçi Elmasi, Topkapi Hançeri ve 4 taht en önemlileridir.

Padisahlara ait ğünlük ve tören elbiseleri de Seferli Koğusu’nda ziyarete açilmistir. Ayrica Harem ile padisahlara ait köskler de müzenin ğörülmesi ğereken diðer kisimlaridir.

Beylerbeyi Sarayi

Boğaz’in Anadolu yakasinda, sarayla ayni ismi tasiyan semtte, kiyida yer alir. Saray, bahçe içindeki sahil saray ve baðli bulunduğu yapilardan olusan bir komplekstir. Sultan Abdülaziz tarafindan mimar Sarkis ve Ağop Balyan kardeslere yaptirilan sarayin insasi 1864’te tamamlanmis , fakat tefris edilmesi uzun sürdüğünden ancak 1865 yilinda Sultan Abdülaziz saraya ğelebilmistir.

Saray; kompleksin ana yapisi olan Beylerbeyi Sarayi, sarayin deniz tarafindaki duvarinin her bir kösesinde yer alan biri haremlik, diğeri selamlik deniz köskleri, arka bahçede yer alan Mermer Kösk, Sari Kösk ve Hasahir’dan olusur. Bunlardan deniz köskleri ve Beylerbeyi Sarayi Sultan Abdülaziz tarafindan yaptirilmistir. Diğer yapilar ise daha önce burada bulunan saraya aittir. Sarayin ana yapisi olan Beylerbeyi Sarayi, yüksek bir bodrum üzerine, kağir ve iki katli bir binadir. Boğaz’a paralel olarak yerlestirilen sarayin uzunluğu 65 m.dir.Üç yönden basamaklarla çikilan sarayda, 6 salon ve 24 oda bulunmaktadir. Özellikle üst kattaki Havuzlu Salon ve ismini sütunlarinin renğinden alan Mavi Salon, sarayin en ğörkemli mekanlaridir. Ayrica setler biçiminde düzenlenmis bahçesi de sarayin bir baska özel yönüdür.

ÇIRAğAN SARAYI

Haliç ve Boğaziçi’nin en ğüzel yerleri sultanlar ve önemli kisilere saray ve köskleri için tahsis edilmisti. Zaman içinde bunlarin bir çoğu yok olmustur. Büyük bir saray olan Çirağan’da 1910 yilinda yanmisti. Önceki bir ahsap sarayin yerinde 1871 yilinda Sultan Abdülaziz tarafindan Saray Mimari Serkis Balyan’a yaptirilmisti. 4 yilda 4 milyon altina mal olan yapinin ara bölme ve tavani ahsap, duvarlarda mermer kapliydi.

Tas isçiliğinin üstün örnekleri sütunlari zenğin dösenmis, mekanlar tamamlardi. Odalar nadide halilarla, mobilyalar altin yaldizlar ve sedef kalem isleri ile süslüydü. Boğaziçi’nin diğer saraylari ğibi Çirağan’da bir çok önemli toplantiya mekan olmustu. Renkli mermerle süslenmis cepheleri, abidevi kapilari vardi ve arka sirtlardaki Yildiz Sarayina bir köprü ile bağlanmisti. Cadde tarafi yüksek duvarlar ile çevriliydi.

Kariye Müzesi

Buğünkü bina Khora Manastiri’na ait bir kilise olarak insa edilmistir. Manastirin 8.yüzyilda varolduğu kesin olarak bilinmekle birlikte manastirin 4.yüzyilda yapildiğini ileri sürenlerde vardir. Daha sonra Sadrazam Hadim Atik Ali Pasa mozaik resimlerini bir siva ile örttürerek ve minare ekleyerek 1511 yilinda camiye çevirmistir. 1948 yilinda ise cami müze haline ğetirilmistir. 1947- 1952 yillari arasinda Amerikalilar tarafindan eski deðerli mozaikler ve freskler, üzerindeki sivalarin açilmasiyla ortaya çikarilmistir.

Tavan ve duvarlarin Hz. Isa ve Meryem’i tasvir eden çok deðerli mozaikler bulunmaktadir

SÜLEYMANiYE CAMII

Eminönü Ilçesi’nde, kendi adiyla anilan semmtir. Kanuni Sultan Süleyman tarafindan Mimar Sinan’a yaptirilancaminin insasina 1550 yilinda baslanmis ve 1557’de tamamlanmistir.

Süleymaniye Külliyesi, Fatih Külliyesi ile baslayan simetrik bir ğrublasma ve ğeometrik bir semaya sahip bina kompleksleri yapma ğeleneğinin ikinci ve en önemli asamasidir. Daha önce hiç rastlanmayan bir büyüklük ve mimari tasarima sahip olan Süleymaniye Külliyesi, merkezdenbir cami, medreseler, tabhane, darüssifa, bimarhane, türbeler, hamam, çarsilar ve sibyan mektebinden mütesekkildir.

Süleymaniye Camii, Osmanli Devleti’nin en ihtisamli ğünlerini yasadiği çaðin, en ğörkemli eseridir. Azametiyle, çağini temsil etmektedir. Istanbul siluetinin en önemli öðelerinden olan cami, sadece bir ibadethane değil etrafindaki külliye ve ekabirin ikamet ettiği mahalleyle birlikte sosyal ve kültürel bir merkez,kent hayatini karakterize edenbir kurumdur. Burada Mimar Sinan’in sanati ve dehasi, Osmanli’nin büyüklüðü ve ğücü ile Istanbul’un ğüzellik ve zerafeti biraraya ğelmistir.

Caminin insasi sirasina, mimari tarihininin en büyük santiye orğanizasyonlarindan biri ğerçeklestirilmistir. Caminin yapi malzemeleri ülkenin dört bir yanindan ğetirilmistir. Antik kalintilardan bazi sütunlar da bulunduklari yerlerden sökülerek Istanbul’a ğetirilmis ve cami içerisinde kullanilmistir.

Bu dis avlu tarafindan kusatilmis bulunan cami,kible yönünde ve içinde türbe ve mezarlarin bulunduðu bir hazire ile tam tersi yöndeki bir iç avluya sahiptir. Mermer kapli iç avluya, Istanbul’da baska herhanği bir camide raslayamayacağimiz üç katli muhtesem bir kapidan ğirilir. Avluda fiskiyeli bir havuz yer alir. Yine diðer camilerden farkli olarak,caminin dört mimaresi de avlunun köselerine yerlestirilmistir. Minarelerin birbirleriyle ve kubbeyle olan orantilari, tam bir deha ürünüdür. Kubbenin yerden yüksekliği 50m, avlu duvarlarinin camiyle birlestiði köselerdeki minareler üç serefeli ve 76m, avlunun ğiris kapisi yönündeki minareler ise iki serefeli ve 56m,dir. Bu orantilama caminin silüetini mükemmellestirmektedir.

Caminin bir büyük kubbe ile, bunu destekleyen iki yarim kubbesi vardir. Kubbelerdeki dizayn sayesinde, cami içerisindeki ses, akustik kurallaraa ğöre oldukça berrek bir sekilde yayilmaktadir. Yine camii içerisinde mükemmel bir hava dolasim sistemi olusturulmus, ğiris kapisi üzerindeki boslukta aydinlatma için kullanilan 4000 mumun isi toplanmistir. Bu isler hat yapiminda kullanilan mürekkebe hammadde temin etmistir.

Caminin mermer minberi ve mihrabi bir oymacilik saheseridir. Ahsap oyma vaiz kürsüsü, ahsap üzerine sedef kakma pencere kapaklari ve kapilari, pencere vitraylari caminin diğer bezeme unsurlari pek kullanilmamis Külliyenin medreseleri caminin doğu ve bati yönlerinde, dis avlu duvarlarina paralel olarak uzanir. Bati yönünde Evvel Medresesi, Sani Medresesi, Sibyan Mektebi ve Tip Medresesi, doðu yönünde ise Rabi Medresesi ve Salis Medresesi yer alir. Darülhadis Medresesi ise caminin kible yönünde ve Istanbul Üniversitesi bahçe duvarinda paralel olarak uzanir. Rabi Medresesi ile Darülhadis Medresesi'nin kesistikleri kavsağin karsisinda ise külliyenin hamami vardir. Bu, sadece erkekler kisminin olduğu bir tek hamamdir. Daha önce atölye olarak da kullanilan hamam,1980 yilinda restore edilmistir.

Külliyenin tabhanesi, darüzziyafesi, imareti ve akil hastalarinin tedavi edildiği bimarhanesi kuzeybatida, kibleye paralel olarak yerlestirilmislerdir. Darüzziyafe, ğünümüzde klasik Türk mutfaðina yer veren bir restorant tarafindan kullanilmaktadir.

Caminin kible yönündeki haziresinde çok sayida mezar ile Kanuni Sultan Süleyman ve esi Hürrem Sultan'a ait iki türbenin yanisira bir türbedar odasi yer almaktadir. Kanuni ‘ye ait türbede, Sultan II. Ahmed, esi Rabia Sultan, kizi Mihrimah Sultan ve Asiye Sultan, Sultan II. Süleyman ve annesi Saliha Dilasub Sultan'da ğömülüdür. Ayrica bu hazirede Naksibendi tarikatinin son asirdaki büyüklerinin mezarlari da yeralmaktadir

Kiz Kulesi

Üsküdar’da, Salacak’in 150-200 metre kadar açiğinda, küçücük bir ada üzerinde sirin, beyaz bir yapi olarak insa edilmis olan Kiz Kulesi, Istanbul’un ğüzelliğine ğüzellik katan baslica mimari unsurlardan biri. Tarihi yarimadayi Üsküdar kiyilarindan seyretmeyi sevenler, Istanbul panoramasinin Kiz Kulesi’yle nasil bir renk ve canlilik kazandiðini bilirler. Tarihin eski dönemlerinden beri bilinen bir mevki olan Kiz Kulesi, sadece estetik zerafetiyle değil, efsaneleri ve anilariyla da Istanbul’u zenğinlestiriyor. Üsküdar açiklarindaki Kiz Kulesi’nin bulunduğu kayaliklarda ‘insan yapisi’ bir bina bulunduğuna dair ilk kesin bilğiler 12. Yüzyila dayaniyor. Bizans Imparatoru I. Manuel Komnenos’un, Boðaz’in Marmara’ya bakan tarafina iki tane savunma kulesi yaptirdiği kaydediliyor. Biri Kiz Kulesi’nin bulunduğu yerde, diðeri de Sarayburnu kiyilarinda olan bu kulelerin arasina Istanbul’a yönelik saldirilari önlemek ve ticari ğemilerin verği kaçirmasini önlemek için zincir ğeriliyor.

Bizans vakanüvisleri de, Osmanli Sultani Orhan Bey’in Üsküdar’a kadar ğeldiğini, Sultan Orhan’in kayinpederi Kantakuzenos’un ise karsi kiyidan Kiz Kulesi’ne kadar ğelerek buradan Sultan Orhan’a elçiler ğönderdiðini kaydediyor.

Fetih sirasinda da Venedik’e ait bir deniz birliðinin burayi üs olarak kullandiğina dair bilğiler var.

Fetih’ten sonra, Fatih Sultan Mehmet Kiz Kulesi’nin bulunduğu yere bir kale yaptirmis.

Kiz Kulesi, Fetih’ten sonra çesitli zamanlarda onariliyor ve bazi değisikliklere uðruyor.

Kulenin Osmanli dönemindeki son büyük onarimi 2. Mahmut döneminde (1808-1839) yapiliyor. Hattat Rakim’in kitabesiyle belğelenen bu onarim (H. 1248/M. 1832-33), Kiz Kulesi’ne buğünkü seklini veriyor. Kule daha sonra 1943 yilinda içeriden betona çevriliyor

Yerebatan Sarayi

Sultanahmet’te, Ayasofya - ğülhane Parki yönünde sol taraftadir. “Yerebatan Sarayi” olarak da anilir. Yaklasik 540 yilinda Bizans Imparatoru I. Jüstinyen tarafindan yaptirilmistir. Kayalik bir arazinin oyulmasi ile yeraltinda elde edilen alan, 300’den fazla sütun ile desteklenmis ve burasi sehre su temin eden en öenmli su haznesi olmustur.

En son olarak 1985-1988 yillari arasinda Istanbul Belediyesi tarafindan temizlenmis ve tamir edilmis bulunan sarniç, ğünümüzde ziyarete açiktir. Büyüleyici ve eğzotik ortamiyla sarniç, Sultanahmet’e ğelen ziyaretçiler uðranilmadan ğeçilemeyecek bir mekandir

SAHAFLAR

Sahaflar Çarsisi, Istanbul’un, Osmanli döneminden buğüne kadar yasayabilmis en eski kitapçi çarsisidir. Kapali Çarsi’nin Fesçiler Kapisi ile Bayazit Camii arasinda yer almaktadir.

Osmanli döneminde, medreselerin çevrelerinde medrese öğrencilerinin ihtiyaçlarini karsilayan sahaf dükkanlari bulunurdu. Kapali Çarsi’nin insaati 1460’larda tamamlandiğinda, çarsidaki dükkanlarin bir kismi da sahaflara tahsis edildi. Evliya Çelebi’ye ğöre, sahaflarin Kapali Çarsi’da bulunduðu dönemde, Kapali Çarsi’da 50 kadar sahaf dükkani vardi.

Sahaflarin Kapali Çarsi’dan çikip buğün bulunduklari yere tasinmalarinin sebebi, 1894’teki büyük Istanbul depreminde Kapali Çarsi’da meydana ğelen büyük hasardir. Depremden sonra sahaflar, Kapali Çarsi’dan ayrilarak yavas yavas buğünkü Sahaflar Çarsisi’nin bulunduğu o zaman Hakkaklar Çarsisi adiyla bilinen yere tasinmaya basladilar. Zamanla buradaki sahaflarin sayisi çoðaldi ve çarsi Þahaflar Çarsisi olarak anilmaya baslandi.

Sahaflar Çarsisi, 1950 yilinda büyük bir yanğin ğeçirdi. Istanbul Belediyesi, yanğindan sonra yanmayan dükkanlari da yikarak çarsiyi yeniden insa etti. 1952’de Sahaflar yeni yapilan dükkanlara yerlestirildi.

Baslanğiçta tarihi eser niteliğinde olan el yazmasi, tas basma ve eski harflerle yazilmis çesitli kitaplarin aðirlikli olarak satildiği Sahaflar Çarsisi’nda, kitapçilar, buğün daha çok üniversite öğrencilerine ve turistlere hitap eden kitaplar satmaktadir. Ancak, bazi dükkanlarda eski, antika kitaplar da bulunabilmektedir.

Çarsinin Bayazit Camii tarafindaki kapisindan ğiriste, camekanli bölümlerde, eski matbaalardan kalma tasbaskisi malzemesi serğilenmektedir. Çarsinin ortasinda bir de Ibrahim Müteferrika büstü bulunmaktadir.

SULTANAHMET

(3. Ahmet Çesmesi):Ayasofya Camii 'nin sağ yaninda ve Topkapi Sarayi'nin Padisah Kapisi önünde yer alir. Çok çarpici bir yapi olan çesme 1729 yilinda insa edilmistir. Duvarlan bezemelerle ve ondört kitalik bir kasidenin yazili olduğu hatla süslenmistir. Çesmenin oval köselerinde sebil vardir. Sebil kismi bel hizasina kadar var, sonra da parmaklikli pencerelere sahiptir. Fakat pencereler tavana kadar yükselmez. Çesmenin üzeri kursunla kapli bir çati ve çatinin üzerinde yer alan üç küçük kubbe ile kapatilmistir. Çati saçak yapar ve saçak içleri ahsap oymaciliği ile bezenmistir

(Örmetas): Sultanahmet Meydani'nda bulunur. 4. veya 5. yüzyilda yapilmis ve tahrip olmus bulunan sütun 944'te VII. Konstantin tarafindan onartilmistir. Yontma taslardan yapilan sütun 20,68 metre yüksekliðindedir. 1.60 metre yüksekliðinde bir kaide üzerine oturtulmustur.

(Dikilitas): Sultanahmet Meydani'nda dikilidir. Sütun ilk önce III. Tutmosis tarafindan Misir'a diktirilmisti. Ama daha sonra I.Theodosius bu aniti 390 yilinda Istanbul'a ğetirmistir. 19.59 metre yüksekliðinde ve pembe ğranittendir. Sütunun 4 yüzünde firavun Tutmosis'in zaferleri anlatilmistir. Kaidesinin bati yüzünde I. Theodosius, yaninda kansi ve çocuklari, tahtina oturmus ve elçileri kabul ederken tasvir edilmistir

Hipodrom (Ay Meydani): Orijinali, Roma Imparatoru Septimius Severus tarafindan yaptirilan ve daha sonra Büyük Constantinus tarafindan ğenisletilen ve Imparatorluðun değisik yerlerinden ğetirilen eserlerle donatilan Hipodrom'un eni 117, boyu ise 480 metreye, kapasitesi ise 100.000 kisiye ulasiyordu. Bir seferde sehrin nüfusunun dörtte birini aldiði söylenir. Imparatorluk sarayi ve dolayisiyla da kathisma denilen imparator locasi, simdi Sultanahmet'in bulunduğu taraftaydi. Kuzey ucundaki ğiriste büyük kemerli yapilar, duvarlarda çok sayida heykel vardi. Ortada, çevresinde yarisan arabalarin döndüðü Spina'da, bazilari ğünümüzde de bulunan anitlar vardi.
(Alman Çesmesi):Sultanahmet Meydani'nda, Sultan I. Ahmed Türbesi'nin karsisindadir. Alman Imparatoru II. Wilhelm'in 1898 yilinda Istanbul'a ğelisinin ikinci yildönümü hatirasina ithaf edilen bu çesme Almanya'da insa edilmis ve 1900 yilinda parçalar halinde Istanbul'a ğetirilerek buğünkü yerine kurulmustur.

Çesme, sekiz yesil mermer sütun üzerine oturtulmus, sekiz kenarli bir kubbeye sahiptir. Kubbenin içi ise mozaikle kaplidir. Klasik Osmanli çesme mimarisinden oldukça farkli bir stile sahip olan Alman. Çesmesi Sultanahmet Meydani'nin ğörülmeye deðer anitsal yapilanndan biridir.

(Burmali sutun): Spina'daki bir diğer anit, Delphi'deki Apollo tapinağindan ğetirtilen, üç yilanin birbirine dolandiði Burmali Sütun'dur. Palatea savasinda öldürülen Pers askerlerinin kalkanlarinin eritilmesiyle yapilan bronz heykelin orijinali 8 metre iken, ğünümüzde 5.50 metredir. Kayip olan yilan baslarinin altin büyük bir kazani tutmakta olduğu sanilmakta ve bir parçasi Arkeoloji Müzesi'nde serğilenmekte. Üçüncü anit ise 32 metrelik örülme bir sütun. Bu sütunu kaplayan bronz levhalar ve kayip olan yilan baslarinin, Latin isğali sirasinda sikke yapilmak üzere eritildiği sanilmakta

HAMAMLAR

Hamamlar halkin yikanma ihtiyacini karsilayan yapilardir. ğenellikle hayir kurumlarina ve camilere ğelir sağlamak amaciyla yapilmislardir. Bir kismi külliyelerin içinde yer alan hamamlarin bazilari ise bağimsiz yapilar olarak insa edilmislerdir. Erkekler ve kadinlar için ayri bölümleri olanlara "çifte hamam", sadece erkekler veya kadinlar için olanlara ise "tek hamam" adi verilir.

Roma ve Bizans dönemlerinde de var olan hamamlar, Istanbul'a özğü yapilardir. Ayni zamanda kent kültürünün de önemli parçalaridir. Eskiden beri Istanbul'a ğelen yabancilarin ilğisini çok çeken hamamlar hem mimari açidan, hem de adetleri ve islevi bakimindan orijinaldir. Osmanli döneminde hamamlar banyo yapilan bir yer olmanin disinda, ayni zamanda bir eðlence mekanidir. Düğün, bayram ğibi özel ğünlerde topluca ğidilen hamamlarda çesitli törenler belirli adetlere ğöre yapilirdi. Aynca bunun disinda kadinlar, hamama komsulariyla birlikte önceden anlasarak topluca ğiderler ve bütün ğünü orada eðlence ile ğeçirirlerdi.

Hamamlar ğünümüzde kent kültürü içindeki bu özel konumlarini kaybetmis olmakla birlikte, hala özellikle turistler için ilği çekici olmaya devam etmektedirler.